Kamu kaynaklarını kullanan veya kamu yararına faaliyet gösteren belediye şirketleri, imza attıkları yapım işlerinde çok ciddi mali ve hukuki sorumluluklar üstlenmektedir. Bu sorumlulukların en kritiklerinden biri de işin başlangıcından teslimine kadar geçen süreçte oluşabilecek risklerin güvence altına alınmasıdır. Belediye şirketlerinin ihale ettiği veya yürüttüğü yapım işlerinde “All Risk” (Bütün Riskler) sigortası yaptırılması hukuki bir zorunluluktur ve Sayıştay raporlarında da bu konu sıklıkla denetim masasına yatırılmaktadır.
Mevzuat Açısından Durum: All Risk Sigortası Bir Tercih mi, Zorunluluk mu?
Belediye şirketleri, gerçekleştirecekleri ihaleli işlemlerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na tabidir. All Risk sigortasının zorunluluğu da doğrudan bu kanun maddelerinde açıkça hüküm altına alınmıştır:
- 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu (Madde 27/v): Yapım işlerinin şartnamelerinde, işin ve iş yerinin sigortalanması ile yapı denetimi ve sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin yapılması zorunlu tutulmuştur.
- 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (Madde 9): Yapım işlerinde iş ve işyerinin sigortalanması zorunluluğunu düzenlemektedir. Aynı kanunun 7. maddesinin (r) bendinde de bu hususun sözleşmede yer alması gerektiği ifade edilmektedir.
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi (Madde 9): Yükleniciler tarafından yaptırılması gereken All Risk sigortasının sınırlarını, kapsamını ve poliçede bulunması gereken hususları ayrıntılı olarak düzenlemektedir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; bir belediye şirketi tarafından ihale edilen yapım işinde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar oluşabilecek doğal afetler (deprem, su baskını, fırtına vb.), hırsızlık veya sabotaj gibi risklere karşı All Risk sigortası yaptırılması yasal bir zorunluluktur.
Sayıştay Denetimlerinde All Risk Sigortası Neden Bulgu Konusu Oluyor?
Sayıştay, belediye şirketlerini denetlerken ihale dosyalarında All Risk sigorta poliçelerinin bulunup bulunmadığını ve bu poliçelerin takibinin yapılıp yapılmadığını titizlikle incelemektedir.
Denetim raporlarında sıklıkla karşılaşılan durumlardan biri, yapım işi sözleşmesinde “all risk sigortası yaptırmak zorundadır” hükmü yer almasına rağmen, yüklenici tarafından düzenlenen sigorta poliçelerinin şirkete ibraz edilmemesi ve idarenin de bunun takibini yapmamasıdır.
Sayıştay’ın bu konudaki temel yaklaşımı şu noktalar etrafında şekillenmektedir:
- Şirket Açısından Bir Teminattır: All Risk sigortası, inşaat süresince meydana gelebilecek kazalarda ve hasarlarda belediye şirketini (dolayısıyla kamu kaynağını) koruyan en büyük güvence olarak kabul edilmektedir.
- Ek Mali Külfet Riski: Poliçelerin düzenlenmemesi veya takibinin yapılmaması durumunda, sahada yaşanacak olumsuz bir senaryo doğrudan belediye şirketine çok ciddi ve haksız bir mali külfet getirebilmektedir. Bu durum, kamu zararının oluşmasına zemin hazırlamaktadır.
Belediye Şirketlerince Alınması Gereken Önlemler ve Uygulama Pratikleri
Sayıştay bulgularıyla karşı karşıya kalmamak ve şirketi finansal riske atmamak adına belediye şirketlerinin yönetim ve kontrollük süreçlerinde şu adımlara dikkat edilmelidir:
- Sözleşme Hükmünün Ötesine Geçilmelidir: İhale şartnamesine ve sözleşmeye All Risk sigortası zorunluluğu koymak ilk adımdır ancak tek başına yeterli değildir.
- Poliçe İbrazı Şart Koşulmalıdır: Yer teslimi yapıldıktan sonra yüklenicinin sigorta poliçesini şirkete fiziki veya dijital olarak ibraz etmesi sağlanmalıdır.
- Süreç Aktif Olarak Takip Edilmelidir: Poliçenin yürürlük tarihlerinin, kapsamının ve mevzuata uygunluğunun denetlenmesi belediye şirketinin yasal sorumluluğundadır.
Özetle; Belediye şirketlerinde yapım işleri kapsamında All Risk sigortası yaptırmak yasal olarak zorunludur. Olası bir afet veya kaza durumunda şirketin finansal sürdürülebilirliğini korumak ve denetimlerde kusurlu duruma düşmemek adına bu poliçelerin takibinin idare tarafından sıkı tutulması gerekmektedir.
Benzer Konular
Ziyaretçi Yorumları
